แอ่วกาดหลวง

🚗🚙🚗สวัสดีครับ ในสถานะการณ์โควิดเช่นนี้ไม่สะดวกนักสำหรับการไปท่องเที่ยวยังต่างประเทศ เป็นโอกาสดีที่เรายังสามารถท่องเที่ยวไปในเมืองไทยได้ เพราะแท้จริงแล้วบ้านเรามีที่ท่องเที่ยวที่เต็มไปด้วยมนต์เสน่ห์อยู่ไม่น้อย ทั้งทะเล ภูเขา แม่น้ำหรือชายหาดที่ไม่เป็นรองใครในโลก
🚗🚙🚗ดังนั้นวันนี้หากท่านตั้งใจจะขึ้นเชียงใหม่เพื่อจะซึมซับเอาบรรยายกาศยามปลายฝนต้นหนาว อยากเห็นสายหมอกระลอกม้วนชวนหลงใหลอย่างไม่รู้ลืมแล้วละก้อลองขึ้นไปดอยหลวงเชียงดาว ดอยผ้าห่มปกฝาง ดอยอินทนนท์จอมทองที่ขึ้นชื่อในด้านของต้นแหล่งแห่งน้ำตกอันมีชื่อของประเทศไทย หลังจากนั้นก่อนกลับลองแวะเวียนเข้าไปแอ่วตลาดเก่าคู่บ้านคู่เมืองของชาวเชียงใหม่ดูด้วยนะครับ
🚗🚙🚗ก่อนที่จะเยี่ยมชมตลาดเก่าแก่แห่งนี้ครูจะขออนุญาตให้นักท่องเที่ยวได้ทราบความเป็นมาของตลาดบ้างเพื่อจะได้ทราบปูมหลัง ความเป็นมาของตลาดดังกล่าวเพื่อเป็นความรู้นะครับ
🚗🚙🚗ขอเริ่มต้นจากเรื่องของการค้าขายของคนเมืองเชียงใหม่มีมาตั้งแต่เมื่อครั้งที่พญามังรายทรงเข้ายึดครองนครหริภุญชัย แล้วได้ขยายพระราชอำนาจควบคุมการค้าที่มั่งคั่งของอาณาจักรหริภุญชัย ที่เวลานั้นเป็นชุมทางการค้าที่สำคัญสามารถเชื่อมโยงกิจกรรมทางการค้ากับเมืองต่าง ๆ ได้รอบ เช่นกับเมืองฝาง เมืองเชียงแสน และเมืองท่าทางใต้เช่นอโยธยา ดังปรากฏหลักฐานในตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ที่กล่าวถึงพญามังรายได้ซักถามพ่อค้าที่ขึ้นไปค้าขายกับเมืองฝางเกี่ยวกับสภาพของหริภุญไชย ซึ่งได้รับคำตอบว่า หริภุญไชยมีความสงบรุ่งเรืองดี “พ่อค้าทางบก ทางน้ำเทียวมาค้าชุเมือง” นอกจากนี้เมื่อพญามังรายมาสร้างเวียงกุมกาม พระองค์ก็ทรงสร้างตลาดขึ้นที่ริมฝั่งแม่น้ำปิง เช่นเดียวกับเมื่อสร้างเวียงเชียงใหม่ ก็ทรงเลือกชัยภูมิสำหรับสร้างศูนย์กลางของอาณาจักรล้านนาตอนบน เส้นทางการค้าที่สำคัญก็คือ แม่น้ำปิง ดังนั้นเมืองเชียงใหม่จึงกลายเป็นศูนย์กลางการค้าของภูมิภาค
🚗🚙🚗นอกจากนั้นเรายังจะได้ยินคำว่า “กาดหมั้ว” หรือ “กาดมั่ว” เกิดขึ้นในระยะหลังอีกด้วย กาดหมั้วก็คือ ตลาดที่ขายสินค้า อาหารสารพัน ขายกันตั้งแต่เช้าจรดเย็น ซึ่งมีรูปแบบในบรรยากาศย้อนยุคโดยเฉพาะในการจัดงานสืบสานล้านนาจะมีการจำลองบรรยากาศแบบกาดหมั้วให้ได้เห็น
กาดหลวง หรือ ตลาดวโรรส ตลาดสำคัญของเมืองเชียงใหม่ แต่เดิมเคยเป็น “ข่วงเมรุ” หรือสุสานเก่าของเจ้านายเชียงใหม่มาก่อน ผู้ที่คิดสร้างกาดหลวงขึ้นคือ พระราชชายาเจ้าดารารัศมี เมื่อราวปี พ.ศ.2453 ด้วยทุนทรัพย์จำนวน 1,800 รูปี ซึ่งกู้มาจากพระคลังข้างที่โดยได้ทรงแบ่งหุ้นกาดหลวงให้แก่เจ้านายในสกุล ณ เชียงใหม่ได้เก็บค่าเช่าเป็นรายเดือนเลี้ยงชีพ ตลาดวโรรสเป็นของสกุล ณ เชียงใหม่มาตลอด กระทั่งมาเปลี่ยนมือเป็นของตระกูลนิมมานเหมินท์ในที่สุด บ้างก็ว่านี่เป็นตำนานการต่อสู้ระหว่าง “เจ้ากับจีน” ที่พลิกโฉมธุรกิจการค้าของเชียงใหม่ให้เปลี่ยนแปลงไป
🚗🚙🚗หลังปี พ.ศ.2507 เมื่อมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ก่อตั้งขึ้นและหลัง พ.ศ.2512 เมื่อคณะรัฐมนตรีมีมติส่งเสริมให้เชียงใหม่เป็นเมืองท่องเที่ยว ผู้คนจากต่างถิ่นก็เดินทางมาเยือนเชียงใหม่มากขึ้น ตลาดวโรรสจึงได้รับการขยายพื้นที่ใหญ่โตกว้างขวางตาม คนที่มาเดินตลาดวโรรสจึงมิได้มีเพียงคนเมืองดังเดิม
🚗🚙🚗ตลาดวโรรสเคยได้รับการกล่าวขานว่าเป็นตลาดที่ทันสมัยที่สุดในประเทศ พื้นที่ตั้งวางสินค้าถูกจัดแบ่งอย่างเป็นระเบียบ ตัวตลาดมี 3 ชั้น ชั้นล่างสุดไว้จำหน่ายสินค้าพื้นเมืองประเภทของกินของใช้ ชั้นที่ 2-3 ไว้จำหน่ายสินค้าเสื้อผ้าและของฝากจากเชียงใหม่ ปัจจุบันนอกจากตลาดวโรรสจะเป็นแหล่งจำหน่ายสินค้าที่สนองความต้องการของคนเมืองในระดับหนึ่งแล้ว ยังเป็นสถานที่ขึ้นชื่อที่นักท่องเที่ยวต้องแวะไปหาซื้อของกินพื้นเมือง เช่นน้ำพริกหนุ่ม ไส้อั่ว แคบหมู ไปเป็นของฝากได้อีก.🚗🚙🚗
💝💝💝💝แอ่วกาดหลวง💝💝💝💝
🙋‍♀️🙋🙋‍♀️🙋🙋‍♀️🙋🙋‍♀️🙋🙋‍♀️🙋🙋‍♀️🙋🙋‍♀️
🏕🏕🏕‘วโรรส’ จดจำ คำนี้ไว้
ถึงเจียงใหม่ ไปแล้ว ต้องแอ่วหา
ถิ่นกาดหลวง ห้วงใจ แต่ไรมา
แหล่งร้านค้า อาหาร ย่านของกิน
🏕🏕🏕ตลาดดู อยู่นาน จนป่านนี้
มนต์ยังมี ชี้ค่า พาถวิล
เคียงบุรี ตีตรา คู่ธานิน
คนท้องถิ่น ยินดี ที่แวะมา
🏕🏕🏕อาหารดี มีชื่อ ร่ำลือทั่ว
ทั้งไส้อั่ว คั่วสด รถด่วนป่า
น้ำพริกหนุ่ม รุมชิม จิ้มแตงกวา
แคบหมูมา ท้าทาย หมายใจลอง
🏕🏕🏕มีแหนมคู่ หมูทอด ยอดอร่อย
แก๋งเผ็ดหอย คอยตาม น้ำพริกอ่อง
ทั้งหมูยอ พอใจ ไม่เป็นรอง
อีกหมูหยอง ต้องตา หาซื้อกัน
🏕🏕🏕จิ๊นลาบลำ ย่ำเย็น เป็นแก๋งอ่อม
ยำไก่ตอม หอมข่า แอ๊บปล๋านั่น
แก๋งบ่าหนุน อุ่นไฟ ไปทั้งวัน
กาดแลงสรร บันดาล อาหารมา
🏕🏕🏕มีเห็ดถอบ กรอบไป คุยไขขาน
แก๋งผักหวาน ทานลิ้ม อิ่มทั่วหน้า
ยำเห็ดโคน โดนใจ ไปทุกครา
หอมด่วนซ่า พาพาน อยากทานไซร้
🏕🏕🏕ทั้งของฝาก มากมาย หลายอย่างนั้น
วางเป็นชั้น กั้นช่อง มองตราไหน
ของระลึก นึกเหมาะ เสาะหาไป
กาแฟไทย ใบชา กาละแม
🏕🏕🏕ทั้งเสื้อผ้า อาภรณ์ และหมอนมุ้ง
จากเมืองกรุง ปรุงงาม ตามกระแส
ผ้าพื้นเมือง เลื่องไป ให้ลองแล
ม่อฮ่อมแท้ แน่เหมาะ เพราะถูกใจ
🏕🏕🏕กาดหลวงอยู่ คู่กัน ทุกวันเห็น
ต่างก็เป็น เช่นพ้อง พี่น้องใกล้
กาดคู่เมือง เนื่องนาน สุดปานใด
‘ต้นลำไย’ ให้เห็น เป็นเคียงกัน
คำศัพท์ในบทกวีนี้
๑.รถด่วนป่า น. ตัวหนอนในลำกระบอกต้นไผ่
๒.แอ๊บปล๋า น. ภาษาล้านนาแปลว่า ห่อหมกปลา
๓.หอมด่วน น. ภาษาล้านนาแปลว่า สะระแหน่
๔.แก๋ง น. ภาษาล้านนาแปลว่า แกง
๕.บ่าหนุน น. ขนุน
๖.ไก่ตอม น. ภาษาล้านนาแปลว่า ไก่รุ่น
ขอบคุณข้อมูลจาก:ตลาดวโรรสและหนังสือพิมพ์เชียงใหม่นิวส์/รูปภาพจากสำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดเชียงใหม่/chiangmai.mots.go.th
ครูก้องฟ้า นครพิงค์
(นายเรืองเดช รักษ์คัมภีร์ ทาแก้ว)
ศิลปินกวีลูกทุ่งชาวล้านนา
๒๐ ตุลาคม ๒๕๖๓