รัฐบาลสหรัฐฯ ชัตดาวน์ คืออะไร? ทำไมถึงกระทบไปทั่วโลก

หลายคนอาจเคยได้ยินคำว่า “รัฐบาลสหรัฐฯ ชัตดาวน์” (U.S. Government Shutdown) ผ่านตามสื่อต่างประเทศ หรือแม้แต่ในข่าวเศรษฐกิจที่ไทยเองก็ยังรายงานบ่อยๆ แต่หลายคนอาจยังไม่เข้าใจจริงๆ ว่ามันคืออะไร เกิดขึ้นได้ยังไง แล้วทำไมทุกครั้งที่เกิดขึ้น ตลาดหุ้น ค่าเงิน หรือราคาทองคำถึงสะเทือนกันไปหมด

ในบทความนี้เราจะมาเล่าให้เข้าใจง่ายๆ ว่า “ชัตดาวน์” คืออะไร มีผลกระทบต่อใครบ้าง และเกิดขึ้นมากี่ครั้งแล้วในประวัติศาสตร์

ชัตดาวน์ คืออะไร?

คำว่า Shutdown ในที่นี้ไม่ได้หมายถึงปิดประเทศ แต่หมายถึงการที่รัฐบาลกลางสหรัฐฯ ไม่สามารถใช้งบประมาณได้ เพราะสภาคองเกรส (Congress) ไม่สามารถตกลงผ่านร่างงบประมาณ หรือข้อตกลงชั่วคราวได้ทันเวลา

ระบบการเมืองสหรัฐฯ กำหนดให้การใช้งบประมาณต้องผ่านทั้งสองสภา (House of Representatives และ Senate) และประธานาธิบดีต้องเซ็นรับรอง หากไม่ทันตามเส้นตาย เงินทุนที่จะนำมาใช้ดำเนินงานของรัฐบาลจะหมดลง ส่งผลให้หน่วยงานจำนวนมากต้องหยุดทำงานชั่วคราว

ใครได้รับผลกระทบบ้าง?

• หน่วยงานรัฐบาลกลางบางส่วน → เช่น สวนสาธารณะแห่งชาติ, พิพิธภัณฑ์, หน่วยงานวิจัย อาจต้องปิดชั่วคราว

• ข้าราชการและเจ้าหน้าที่รัฐ → หลายแสนคนถูกสั่งพักงานชั่วคราว (furlough) โดยไม่ได้รับเงินเดือนในทันที

• งานบริการประชาชน → งานบางอย่างเช่น การทำหนังสือเดินทาง, วีซ่า, การตรวจสอบอาหารและยา อาจล่าช้า

• งานสำคัญ → เช่น ทหาร, ตำรวจ, เจ้าหน้าที่ควบคุมการบิน, บุคลากรแพทย์ทหาร ยังคงต้องทำงานต่อ แต่เงินเดือนอาจเลื่อนออกไป

ผลกระทบต่อเศรษฐกิจ

การชัตดาวน์ไม่ได้สะเทือนแค่ข้าราชการ แต่ยังทำให้เศรษฐกิจสหรัฐฯ ชะลอตัว เพราะการใช้จ่ายของรัฐบาลคือหนึ่งในกลไกหลักของเศรษฐกิจ เมื่อหยุดจ่ายเงิน ตลาดแรงงาน การลงทุน และการบริโภคในประเทศก็จะลดลง

• ตลาดหุ้นมักผันผวนในช่วงชัตดาวน์

• ค่าเงินดอลลาร์อาจอ่อนค่าลงเมื่อเทียบกับสกุลอื่น

• ราคาทองคำซึ่งถูกมองว่าเป็นสินทรัพย์ปลอดภัย มักปรับตัวขึ้น

ผลกระทบต่อโลก

แม้จะเกิดขึ้นในสหรัฐฯ แต่เศรษฐกิจโลกก็ได้รับแรงสั่นสะเทือนด้วย เพราะสหรัฐฯ เป็นเศรษฐกิจขนาดใหญ่ที่สุดในโลก นักลงทุนทั่วโลกมักจับตาอย่างใกล้ชิด

• หากรัฐบาลสหรัฐฯ หยุดจ่ายเงินบางส่วน ความเชื่อมั่นของตลาดโลกจะลดลง

• การลงทุนในตลาดเกิดใหม่ (Emerging Markets) อาจได้รับผลกระทบ เพราะเงินทุนไหลกลับไปสินทรัพย์ปลอดภัย

• ราคาน้ำมัน ทองคำ และการส่งออกในหลายประเทศอาจผันผวนตาม

ตัวอย่างการชัตดาวน์ในอดีต

• ปี 1995–1996 → สมัยประธานาธิบดี Bill Clinton ใช้เวลารวม 21 วัน เนื่องจากขัดแย้งเรื่องงบประมาณกับพรรครีพับลิกัน

• ปี 2013 → สมัย Barack Obama ชัตดาวน์ 16 วัน เพราะความขัดแย้งเรื่องกฎหมายประกันสุขภาพ (Obamacare)

• ปี 2018–2019 → ยาวที่สุดในประวัติศาสตร์ 35 วัน เกิดขึ้นช่วงสมัย Donald Trump เพราะสภาไม่อนุมัติงบสร้างกำแพงชายแดนเม็กซิโก ส่งผลให้พนักงานรัฐบาลกว่า 800,000 คนไม่ได้รับเงินเดือนตรงเวลา

ทำไมเรื่องนี้สำคัญกับเรา?

แม้จะอยู่ไกลจากสหรัฐฯ แต่ผลกระทบด้านเศรษฐกิจและการลงทุนก็ลามมาถึงไทยด้วย

• นักลงทุนไทยที่ลงทุนในหุ้น, กองทุน, ทองคำ หรือค่าเงิน มักจะเห็นการเคลื่อนไหวรุนแรงช่วงที่สหรัฐฯ ชัตดาวน์

• ผู้ที่ทำธุรกิจเกี่ยวข้องกับการส่งออก อาจได้รับผลกระทบทางอ้อมจากความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจโลก

สรุป

ชัตดาวน์ของรัฐบาลสหรัฐฯ ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่เกิดขึ้นเกือบทุกทศวรรษ และแต่ละครั้งก็สร้างแรงกระเพื่อมทางเศรษฐกิจทั้งในประเทศและทั่วโลก

มันคือปัญหาการเมืองภายในของสหรัฐฯ แต่ด้วยขนาดเศรษฐกิจที่ใหญ่ที่สุดในโลก ทำให้ทุกครั้งที่ชัตดาวน์เกิดขึ้น เราทุกคนก็อาจได้รับผลกระทบไม่ทางตรงก็ทางอ้อม ไม่ว่าจะเป็นการลงทุน ค่าครองชีพ หรือแม้กระทั่งการเดินทาง

ดังนั้นเมื่อเห็นข่าว “U.S. Government Shutdown” ครั้งต่อไป เราจะเข้าใจแล้วว่ามันหมายถึงอะไร และทำไมโลกทั้งใบต้องจับตามอง